Wie Zijn Wij? – Chris Kuiper

Opgeleid als ergotherapeut begon Chris Kuiper zijn loopbaan met een duidelijke focus: zorgen dat mensen met een beperking mee kunnen doen in onze samenleving. Wat we nu ‘inclusie’ noemen, begon toen vanuit een eenvoudige overtuiging: iedereen mag meedoen.

Chris is lector aan Hogeschool Leiden, waar hij zich bezighoudt met waardevolle zorg en de rol van ethiek daarin. Zorgethiek speelt hierin een belangrijke rol: niet het probleem, maar de mens staat centraal. Daarnaast werkt hij aan de universiteit rond intergenerationele overdracht. Dat onderzoek richt zich op wat mensen vanuit hun opvoeding meenemen, soms tegen hun eigen wens in. Chris vertelt: “Dat gaat eigenlijk over wat je van je ouders liever niet overneemt… Of omgekeerd, de dingen die je zo graag zou willen en je afvraagt, waarom kan ik dat nou niet?” In de praktijk kijkt hij naar thema’s zoals armoede, verslaving, huiselijk geweld en depressie. Daarbij staat steeds de vraag centraal: wat zijn risicofactoren, en wat beschermt mensen juist?

Ervaring uit de praktijk

De ervaring uit de zorg en vanuit het toenmalige lectoraat Arbeid en gezondheid nam hij mee in zijn promotieonderzoek aan de Universiteit voor Humanistiek. Daar onderzocht hij hoe professionals samen met cliënten beslissingen nemen. Niet om tot één juist antwoord te komen, maar juist om ruimte te maken voor die complexiteit.

Sinds 2000 schrijft hij daarnaast boeken over evidence-based practice. Daarin staat steeds dezelfde gedachte centraal: goede keuzes ontstaan niet vanuit één perspectief, maar in samenspraak. “Ik vind het heel belangrijk dat steeds de stem van de wetenschap, de professional en de persoon met wie het gaat, in samenspraak tot een besluit komen.”

De afgelopen vijftien jaar werkt Chris naast zijn lectoraat ook in de jeugdzorg en het speciaal onderwijs, bij IHub een grote organisatie voor onderwijs en familiezorg. Daar staat hij dicht op de praktijk en ziet hij hoe complex het maken van goede keuzes kan zijn. Beslissingen worden niet alleen bepaald door wat goed is voor een cliënt, maar ook door bijvoorbeeld geld, beroepscodes en persoonlijke waarden. Juist die spanning tussen verschillende motieven vormt sindsdien een rode draad in zijn werk.

 Rol binnen IncluZie

Binnen IncluZie is Chris trekker van werkpakket 1, samen met Cora Bartelink. Hij is betrokken bij de redactie van het boek over inclusieve onderzoeksmethoden en maakt deel uit van het bestuur.

Een belangrijk uitgangspunt in zijn werk is dat onderzoek niet óver mensen gaat, maar mét mensen gebeurt. Dat vraagt om een andere manier van werken, waarin verschillende perspectieven, die van jongeren, professionals, beleidsmakers en onderzoekers,  daadwerkelijk een plek krijgen. Chris vat dat samen in een model dat hij al jaren gebruikt: beleid, onderzoek, praktijk, onderwijs en gezinnen (B.O.P.O.G). Juist door die werelden met elkaar te verbinden, ontstaat rijkere kennis.

Binnen werkpakket 1 houdt hij zich onder andere bezig met het vormen van netwerken waarin mensen uit verschillende organisaties en werkvelden samen leren en onderzoeken. Chris legt uit: “Het is geen echte onderzoeksmethodologie, maar een vorm van smanwerken en leren, waar onderzoek een plek ik kan hebben.Het is betekenis geven aan de kennis die je opdoet met elkaar.”

Die manier van werken is de afgelopen jaren steeds meer geaccepteerd geraakt. Waar participatief onderzoek en ontwerponderzoek eerder nog met scepsis werd bekeken, ziet Chris nu een duidelijke groei. Het verspreidt zich als een ‘olievlek’, waarin steeds meer vormen van samenwerking ontstaan.

Inclusief werken in de praktijk

Voor Chris stopt inclusie niet bij de inhoud van onderzoek, maar begint het bij de manier waarop je werkt. Dat geldt ook voor het boek dat binnen IncluZie ontwikkeld wordt: 

Het doel is dat het schrijfproces zelf inclusief is: mensen zijn niet alleen onderwerp van onderzoek, maar denken mee, schrijven mee en beslissen mee. Dat brengt ook uitdagingen met zich mee. Niet iedereen schrijft even makkelijk, en er zijn randvoorwaarden zoals structuur, betaalbaarheid en leesbaarheid. Volgens Chris staat de vraag “Hoe bewaar je de balans tussen een leesbaar boek en de autonomie van de schrijvers?” dan ook centraal.

Daarnaast speelt een bredere vraag: wanneer is inclusief onderzoek eigenlijk ‘goed genoeg’? Binnen het hbo ontbreekt nog vaak een duidelijke methodologische standaard. Volgens Chris ligt daar een belangrijke volgende stap: het gezamenlijk ontwikkelen van kwaliteitscriteria, zodat beter onderbouwd kan worden wat goed onderzoek is.

Blijven leren en zoeken

Wat Chris drijft, is het idee dat leren nooit stopt. Niet alleen voor anderen, maar ook voor hemzelf. Hij vertelt: “Een mens ontwikkelt zich altijd; een mens is een ontwikkelend wezen.”

In samenwerking met anderen merkt hij hoe ideeën zich blijven ontwikkelen en verdiepen. Hij legt uit dat het delen van zijn ideeën en het ontvangen van feedback vaak leidt tot betere inzichten, terwijl het proces ook leuker wordt. Juist door verschillende perspectieven samen te brengen, worden ideeën rijker.

Zoeken naar balans

In alles wat Chris doet, keert één thema steeds terug: balans. Tussen regels en ruimte, tussen individu en systeem, tussen verschillende perspectieven.

Inclusie brengt daarin ook een paradox met zich mee. Zodra je benoemt dat iets niet inclusief is, sluit je in zekere zin al uit. Tegelijk zijn regels nodig om samen te leven, maar kunnen diezelfde regels ook uitsluiten. “Dus het zoeken van balans vind ik misschien wel het meest intrigerende aan dit project.”

Meer weten over dit onderwerp?

Kijk dan op de persoonlijke pagina’s van de IncluZie onderzoekers.

Chris Kuiper

Lector Transformatie in de Zorg voor Jeugd

Verbonden hogescholen